Tak jak ludzie mogą odczuwać długofalowe skutki traumatycznych doświadczeń, tak samo koty mogą przeżywać silny stres i lęk po trudnych wydarzeniach. Jeśli Twój kot doświadczył sytuacji, w której czuł się zagrożony, może wykazywać oznaki strachu i niepokoju, które wpłyną na jego codzienne funkcjonowanie.
Czy koty mogą cierpieć na zespół stresu pourazowego (PTSD)?
Chociaż niektóre koty mogą przeżywać stresujące wydarzenia prowadzące do problemów behawioralnych, nie wykazują zespołu stresu pourazowego (PTSD) w taki sam sposób jak ludzie. PTSD to złożone zaburzenie psychologiczne związane z ludzkimi procesami poznawczymi i pamięciowymi. Jednak koty mogą przejawiać podobne objawy, takie jak unikanie kontaktu, agresja lub nadmierna ostrożność po traumatycznych doświadczeniach.
Rozpoznanie oznak traumy u kota pozwala lepiej zarządzać sytuacją i minimalizować negatywne emocje, pomagając zwierzęciu wrócić do równowagi.
Jak rozpoznać objawy traumy u kota?
Niektóre koty po traumatycznych przeżyciach mogą reagować agresją, inne stają się bardziej lękliwe i wycofane. Oto najczęstsze oznaki traumy u kota:
1. Agresja
Kiedy kot doświadczył traumatycznego zdarzenia, może to sprawić, że będzie bardziej podatny na agresywne zachowanie . Kiedy kot czuje się zagrożony, uruchamia się jego reakcja „walcz lub uciekaj”. Jeśli nie jest w stanie uciec z powodu unieruchomienia, zagonienia w róg lub zbytniego zbliżenia się do domniemanego niebezpieczeństwa, ucieknie się do agresji, aby się chronić.
U kotów z traumą występuje również pewien poziom stresu w tle, który może prowadzić do podwyższonego stanu pobudzenia. Może to skutkować przesadnymi reakcjami, niewspółmiernymi do obecnego zagrożenia. Na przykład możesz podejść i pogłaskać je po głowie, a to może wystarczyć, aby kot rzucił się na ciebie.
2. Nadmierne przywiązanie
Chociaż niektóre koty będą używać agresji jako mechanizmu obronnego, inne koty, które przechodzą przez stres emocjonalny, mogą postępować w odwrotny sposób. Możesz zauważyć, że Twój kot staje się bardziej przywiązany i uczuciowy po doświadczeniu czegoś niepokojącego. Może szukać Twojego towarzystwa i trudno mu być samemu. To potrzebujące zachowanie jest jego sposobem na znalezienie od Ciebie zapewnienia, aby poczuć się bezpieczniej .
3. Nadmierne ukrywanie się

Ukrywanie się wiąże się również z reakcją „walcz lub uciekaj” u kotów – ukrywanie się sprawia, że kot czuje się bezpieczniej.
Bojaźliwy i niespokojny kot prawdopodobnie spędzi dużo czasu w ukryciu , ponieważ dzięki temu poczuje się bezpieczniej i pewniej. Chęć ucieczki i ukrycia się jest częścią jego reakcji „ucieczki”, aby uchronić się przed niebezpieczeństwem.
Ukrywanie się jest normalnym zachowaniem kota, ale jest niepokojące, gdy staje się nadmierne. Jeśli twój kot spędza większość dnia w swojej kryjówce i nie reaguje na delikatne namawianie, prawdopodobnie przechodzi przez wiele emocjonalnych rozterek.
4. Nadmierna czujność
Jak wspomniano wcześniej, stres emocjonalny może prowadzić do podwyższonego stanu pobudzenia u kota. Oprócz wywoływania przesadnych agresywnych reakcji, koty mogą stawać się coraz bardziej czujne w stosunku do otoczenia, aby uniknąć potencjalnych zagrożeń.
Ciągle skanują otoczenie w poszukiwaniu niebezpieczeństwa, są wyczulone na wykrywanie małych ruchów i hałasów oraz szukają dróg ucieczki. Kiedy koty są bardzo czujne i na krawędzi, możesz również zauważyć, że łatwo się przestraszają i płoszą.
5. Zmniejszona interakcja z ludźmi i innymi zwierzętami
Kot, który doświadczył traumy emocjonalnej, prawdopodobnie stanie się bardziej wycofany i mniej chętny do interakcji z ludźmi lub innymi zwierzętami domowymi w rodzinie. Próba zaangażowania go w zabawę może przynieść niewielkie rezultaty.
6. Zmieniony wzorzec snu

U kotów po urazie może występować tak wysoki poziom czujności, że nie są w stanie normalnie zasnąć.
Zaburzenia snu można zaobserwować u kotów cierpiących na wysoki poziom stresu i lęku. Są one w stanie niepokoju i pobudzenia. W rezultacie nie mogą się wystarczająco zrelaksować, aby się uspokoić. Możesz również zauważyć, że chodzą w tę i z powrotem w nocy.
7. Zwiększona wokalizacja
Nadmierne miauczenie to zachowanie, które koty mogą okazywać, gdy czują się zestresowane. Miauczenie jest uważane za wokalizację skierowaną do ludzi. Jeśli twój kot stał się głośniejszy, może to być znak, że próbuje ci przekazać swój niepokój.
8. Utrata apetytu i utrata wagi
Utraumatyzowany kot może być mniej skłonny do jedzenia. Jeśli ten stan się utrzymuje, schudnie i będzie cierpieć na złą kondycję ciała. Ważne jest, aby koty nie obywały się bez jedzenia przez zbyt długi czas, ponieważ kilka dni anoreksji (niewielki apetyt lub jego brak) może prowadzić do lipidozy wątrobowej (stłuszczeniowej choroby wątroby), która może być śmiertelna, jeśli nie zostanie leczona.
9. Niewłaściwe korzystanie z kuwety

Jeżeli Twój kot zawsze regularnie korzystał z kuwety, ale teraz zaczyna mieć wypadki, przyczyną może być stres lub problem zdrowotny.
Koty są znane z tego, że są bardzo czystymi zwierzętami. Jeśli zauważysz, że Twój kot stale oddaje mocz lub kał poza kuwetą, to czas zastanowić się, czy nie jest w jakimś stopniu zestresowany. Ważne jest, aby pamiętać, że koty nigdy nie załatwiają się w nieodpowiednich miejscach w domu ze „złośliwości”, ale może to być spowodowane problemami medycznymi, jak również problemami behawioralnymi.
Jak pomóc kotu w stanie szoku
1. Zabierz futrzaka do weterynarza na kontrolę stanu zdrowia
Objawy u kota w stanie szoku, który odczuwa strach, stres i lęk, są podobne do objawów, które pojawiają się, gdy kot jest chory. Jeśli zauważyłeś opisane powyżej objawy u swojego kota, zaplanuj jego wizytę kontrolną u weterynarza.
Ważne jest wykluczenie ukrytych problemów zdrowotnych. Gdy to zrobisz i problem rzeczywiście wydaje się być behawioralny, Twój weterynarz może udzielić porady, jak najlepiej wspierać Twojego kota . Może polecić behawiorystę, który może ściśle współpracować z Tobą w celu opracowania planu leczenia behawioralnego.
2. Zapewnienie spokojnego schronienia
Jeśli Twój kot często się chowa, nie próbuj na siłę go wyciągać, ponieważ może to tylko zwiększyć jego stres. Zamiast tego zapewnij mu wystarczającą liczbę bezpiecznych miejsc, do których może się swobodnie udać. Dobrym pomysłem jest również stworzenie odpowiedniej przestrzeni w pionie – koty czują się bezpieczniej, gdy mogą przebywać na wyższych poziomach i obserwować swoje otoczenie z góry.
3. Trzymaj się rutyny tak bardzo, jak to możliwe
Koty to stworzenia przywiązane do rutyny i najlepiej czują się, gdy każdy dzień wygląda podobnie. Nawet drobne zmiany w codziennym harmonogramie mogą je wytrącić z równowagi. Jeśli Twój kot wykazuje oznaki stresu lub traumy, warto zadbać o to, aby jego otoczenie było jak najbardziej przewidywalne i spokojne, co pomoże mu poczuć się bezpieczniej.
4. Stopniowe odwrażliwianie i pozytywne wzmacnianie
Przeciwwarunkowanie i desensytyzacja to techniki modyfikacji zachowań, które często stosuje się razem.
Desensytyzacja polega na stopniowym zwiększaniu ekspozycji kota na stresor w kontrolowany sposób, aby nauczył się, że nie wiąże się to z niczym strasznym ani negatywnym. Dzięki temu jego lęk stopniowo maleje.
Przeciwwarunkowanie z kolei ma na celu zastąpienie reakcji lękowej pozytywną – np. kojarzenie bodźca, który wcześniej wywoływał strach, z czymś przyjemnym, jak smakołyki czy zabawa.
Obie metody wymagają ogromnej cierpliwości i konsekwencji. Ich niewłaściwe stosowanie może pogorszyć problem, dlatego najlepiej przeprowadzać je pod okiem specjalisty ds. zachowania zwierząt.
5. Terapia feromonowa
Terapia feromonowa , taka jak Feliway, może pomóc w zmniejszeniu stresu i lęku u kotów. Feromony występują w formie dyfuzora, który można podłączyć w domu. Można je również kupić w postaci sprayu i stosować na różnych powierzchniach, takich jak koce i drapaki dla kotów.
6. Leki uspokajające (w skrajnych przypadkach)

W ciężkich przypadkach lekarz weterynarii lub behawiorysta zwierzęcy może zalecić leki na receptę, które pomogą złagodzić lęk u kota.
Zazwyczaj nie sięga się po leki behawioralne od razu. Jednak w przypadkach, gdy samo zarządzanie środowiskiem i modyfikacja behawioralna nie wystarczą, weterynarz może zdecydować się na przepisanie leków, aby ułatwić te wysiłki.
Leki stosowane w celu radzenia sobie ze stresem i lękiem obejmują fluoksetynę , klomipraminę i amitryptylinę. Może minąć kilka tygodni, zanim zobaczysz efekt ich stosowania. Jeśli zastanawiasz się, czy Twój kot może być odpowiednim kandydatem do leczenia, skonsultuj się z lekarzem weterynarii, który może doradzić w Twojej sytuacji.
Podsumowanie
Kot, który przeżył traumę, może wykazywać zmiany w temperamencie, sposobie interakcji, poziomie aktywności oraz codziennych nawykach. Wczesne rozpoznanie tych sygnałów pozwoli wdrożyć odpowiednie działania, które pomogą zmniejszyć lęk, stres i niepokój.
Wspieranie kota po trudnych przeżyciach wymaga czasu, troski i cierpliwości. Jednak dzięki konsekwencji i zaangażowaniu można poprawić jego samopoczucie i pomóc mu odzyskać poczucie bezpieczeństwa.
Przeczytaj także: Jak sprawić, by Twój kot kochał Cię jeszcze bardziej [8 Ways]
Atkinson, T. (2018). Practical Feline Behavior. Oxfordshire, Wielka Brytania: CAB International